Trả lời nhanh: Phần lớn người khỏe mạnh mắc cúm A sẽ tự khỏi sau khoảng một tuần với nghỉ ngơi, uống đủ nước và hạ sốt đúng cách. Thứ cần để ý không phải là “có bị cúm hay không” mà là ai đang thuộc nhóm nguy cơ (trẻ dưới 5 tuổi, người trên 65, phụ nữ mang thai, người có bệnh nền) và dấu hiệu chuyển nặng như khó thở, li bì, co giật, sốt đỡ rồi lại tăng. Thuốc kháng virus như Tamiflu là thuốc kê đơn, Bộ Y tế chỉ khuyến cáo dùng cho người có yếu tố nguy cơ hoặc bệnh nặng, không phải để mua về để sẵn.
TL;DR (đọc trong 30 giây)
- Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, ca cúm A ở trẻ tăng từ 106 ca (tuần 35) lên 779 ca (tuần 40) và chưa có dấu hiệu đạt đỉnh.
- Cúm khởi phát đột ngột với sốt, đau mỏi người, mệt; cảm thường đến từ từ, chủ yếu sổ mũi, hắt hơi. Cúm và COVID-19 thì không phân biệt được bằng triệu chứng.
- Sốt thường kéo dài 3–5 ngày, ho có thể kéo dài 2 tuần. Người bệnh lây từ 1 ngày trước khi có triệu chứng đến 5–7 ngày sau.
- Đi viện ngay nếu khó thở, thở nhanh, tím môi, rút lõm lồng ngực (trẻ), li bì, co giật, không uống được, hoặc sốt đỡ rồi nặng lại.
- Không tự mua Tamiflu, không dùng kháng sinh cho cúm thông thường, không dùng aspirin cho trẻ.
- Đi làm, đi học lại khi đã hết sốt ít nhất 24 giờ mà không cần thuốc hạ sốt và triệu chứng đang đỡ.
Lưu ý: Bài viết tổng hợp từ khuyến cáo của Bộ Y tế, các bệnh viện tuyến trung ương, WHO và CDC Hoa Kỳ, cập nhật đến ngày 13/10/2026. Đây là thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Bài không đưa liều thuốc, vì liều phải do bác sĩ quyết định theo tuổi, cân nặng và bệnh nền.
Cúm A tháng 10/2026 đang diễn biến thế nào
Từ cuối tháng 9, các bệnh viện phía Bắc ghi nhận số ca cúm A tăng nhanh qua từng tuần. Số liệu rõ nhất đến từ Bệnh viện Nhi Trung ương, được TS.BS Lê Kiến Ngãi công bố trên báo Sức khỏe và Đời sống ngày 7/10/2026:
| Tuần | Ca dương tính cúm A ở trẻ (BV Nhi Trung ương) |
|---|---|
| Tuần 35 | 106 |
| Tuần 36 | 150 |
| Tuần 37 | 249 |
| Tuần 38 | 319 |
| Tuần 39 | 552 |
| Tuần 40 | 779 |
Cùng giai đoạn, số trẻ phải nhập viện vì cúm tăng từ 18 lên 124 ca. Bác sĩ nhận định đợt tăng này “chưa cho thấy dấu hiệu đạt đỉnh”. Để có điểm so sánh, mùa cúm năm 2025 tại chính bệnh viện này đạt đỉnh hơn 2.400 ca mỗi tuần vào khoảng tuần 40–47. Cần đọc đúng con số: đây là ca được phát hiện tại một bệnh viện, không phải tổng số người mắc trong cộng đồng.
Ở các địa phương khác, bức tranh tương tự:
- Quảng Trị: 72 ca cúm trong 12 ngày đầu tháng 10, bằng khoảng 3/4 số ca của cả tháng 9 (98 ca). Từ đầu năm tỉnh ghi nhận hơn 1.650 ca, chưa có ca tử vong.
- Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương: điều trị nhiều ca cúm A diễn biến nặng, trong đó có hai bệnh nhân 72 và 73 tuổi có bệnh nền bị suy hô hấp dù chỉ sốt khoảng 38°C. Thông điệp của bác sĩ: sốt nhẹ không đồng nghĩa với bệnh nhẹ.
- Phía Nam: chưa có số liệu riêng cho cúm, nhưng Bệnh viện Nhi đồng 2 ghi nhận gần 40.000 lượt khám vì bệnh hô hấp trong tháng 9/2026, nhiều hơn tháng 8 khoảng 10.000 lượt.
Theo bản tin giám sát của WHO khu vực Tây Thái Bình Dương (tuần 39), ở nhóm nước Đông Nam Á, chủng cúm A(H1N1)pdm09 đang chiếm ưu thế và tỷ lệ mẫu dương tính tại Việt Nam có xu hướng tăng trong tuần gần nhất. Chưa có công bố chính thức về chủng chiếm ưu thế riêng tại Việt Nam mùa này, nên bạn nên dè chừng với các tin nhắn chuyển tiếp khẳng định “chủng mới nguy hiểm hơn”.
Cúm, cảm thường hay COVID-19 phân biệt thế nào
Rất nhiều người gọi mọi cơn sốt sổ mũi là “cảm cúm”. Thực ra cúm và cảm thường là hai bệnh khác nhau, do virus khác nhau gây ra, và mức độ cũng khác. Bảng dưới tóm tắt theo tài liệu của CDC Hoa Kỳ:
| Đặc điểm | Cảm thường | Cúm |
|---|---|---|
| Khởi phát | Từ từ | Đột ngột, sáng khỏe chiều sốt |
| Sốt | Hiếm | Thường có |
| Đau mỏi người | Nhẹ | Thường có, có khi rất mệt |
| Ớn lạnh | Ít gặp | Khá thường gặp |
| Mệt, kiệt sức | Đôi khi | Thường có |
| Đau đầu | Hiếm | Thường gặp |
| Hắt hơi, nghẹt mũi, đau họng | Thường gặp | Đôi khi |
Với COVID-19 thì khác: CDC nói thẳng là không thể phân biệt cúm và COVID-19 chỉ bằng triệu chứng. Mất vị giác hoặc khứu giác gặp nhiều hơn ở COVID-19, nhưng không phải ai mắc COVID cũng có. Nếu trong nhà có người thuộc nhóm nguy cơ, cách chắc chắn nhất là xét nghiệm theo chỉ định của cơ sở y tế.
Quy tắc dễ nhớ: sổ mũi hắt hơi là chính thì nghĩ đến cảm thường, sốt cao đột ngột kèm đau mỏi khắp người thì nghĩ đến cúm. Dù là bệnh nào, cách theo dõi dấu hiệu nặng ở phần dưới vẫn áp dụng như nhau.
Bị cúm thì diễn tiến bình thường ra sao
Biết trước “bình thường” trông thế nào giúp bạn bình tĩnh hơn và nhận ra sớm khi có gì bất thường. Theo hướng dẫn chẩn đoán điều trị cúm mùa của Bộ Y tế (Quyết định 1840/QĐ-BYT năm 2025) và WHO:
- Ủ bệnh: 1–4 ngày, trung bình khoảng 2 ngày kể từ khi tiếp xúc với người bệnh.
- Sốt: phần lớn chỉ sốt 3–5 ngày.
- Các triệu chứng khác: đa số đỡ hẳn trong khoảng một tuần.
- Ho: có thể kéo dài 2 tuần hoặc lâu hơn, đây là điều bình thường nếu người bệnh vẫn ăn uống, sinh hoạt được và không khó thở.
Về khả năng lây, CDC cho biết người bệnh có thể lây từ 1 ngày trước khi xuất hiện triệu chứng đến 5–7 ngày sau khi phát bệnh, lây mạnh nhất trong 3 ngày đầu. Trẻ nhỏ và người suy giảm miễn dịch có thể lây lâu hơn. Đây là lý do cúm lan rất nhanh trong gia đình và lớp học: người lây cho bạn có khi còn chưa biết mình đang ốm.
Dấu hiệu phải đưa đi viện ngay
Đây là phần quan trọng nhất của bài. Hãy lưu lại hoặc chụp màn hình để dùng khi cần.
Ở trẻ em
- Thở nhanh, khó thở, rút lõm lồng ngực (phần dưới xương sườn lõm vào khi hít vào), phập phồng cánh mũi, thở rên.
- Môi hoặc mặt tím tái.
- Li bì, khó đánh thức, kém tỉnh táo, hoặc co giật.
- Không uống được, bỏ bú, nôn hết mọi thứ.
- Dấu hiệu mất nước: không đi tiểu trong khoảng 8 giờ, khóc không có nước mắt, môi khô.
- Đau cơ dữ dội đến mức trẻ không chịu đi lại.
- Sốt trên 40°C không hạ khi đã dùng thuốc hạ sốt; trẻ dưới 12 tuần tuổi có sốt ở bất kỳ mức nào.
- Sốt hoặc ho đã đỡ rồi quay lại nặng hơn.
- Bệnh nền sẵn có (hen, tim bẩm sinh…) nặng lên.
Ở người lớn
- Khó thở, thở nhanh, hụt hơi khi nói.
- Đau hoặc tức ngực, đau bụng kéo dài.
- Chóng mặt liên tục, lú lẫn, li bì, khó đánh thức.
- Co giật.
- Không đi tiểu được, mệt lả không đứng dậy nổi, đau cơ dữ dội.
- Sốt hoặc ho đỡ rồi lại nặng hơn, dấu hiệu có thể là bội nhiễm.
- Bệnh nền (tiểu đường, tim mạch, bệnh phổi) trở nặng.
Nhóm nguy cơ cao nên đi khám sớm dù triệu chứng còn nhẹ
Bộ Y tế xếp các nhóm sau vào diện có yếu tố nguy cơ diễn biến nặng:
- Người trên 65 tuổi.
- Trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi.
- Phụ nữ mang thai (nhất là 3 tháng cuối) và phụ nữ trong 2 tuần sau sinh.
- Người có bệnh mạn tính: tim mạch, bệnh phổi mạn, suy thận, xơ gan, tiểu đường.
- Người suy giảm miễn dịch.
Với những người này, đừng đợi đến khi có dấu hiệu nặng. Đi khám trong 1–2 ngày đầu giúp bác sĩ cân nhắc dùng thuốc kháng virus đúng thời điểm, lúc thuốc phát huy tác dụng tốt nhất. Trường hợp hai bệnh nhân 72 và 73 tuổi ở Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương là ví dụ: chỉ sốt khoảng 38°C nhưng vẫn suy hô hấp.
Tamiflu có nên tự mua về dùng
Mỗi mùa cúm, các nhóm phụ huynh lại truyền tay nhau lời khuyên “con sốt là mua ngay Tamiflu”. Đây là phần nhiều người làm sai nhất.
Tamiflu là thuốc kê đơn
Tamiflu là tên thương mại của oseltamivir, một thuốc kháng virus cúm. Cục Quản lý Dược đã nhiều lần khẳng định oseltamivir là thuốc kê đơn và khuyến cáo người dân không mua dự trữ. Khuyến cáo phòng cúm mùa của Bộ Y tế ngày 1/10/2026 cũng nhắc lại: không tự ý dùng thuốc kháng virus, thuốc kháng sinh khi chưa có chỉ định.
Ai thực sự cần thuốc kháng virus
Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, thuốc kháng virus được dùng càng sớm càng tốt cho người bệnh cúm nặng và người bệnh nhẹ nhưng có yếu tố nguy cơ (các nhóm ở phần trên). Với người khỏe mạnh bị cúm nhẹ điều trị tại nhà, hướng dẫn ghi rõ chỉ dùng thuốc kháng virus cho người có yếu tố nguy cơ diễn biến nặng. WHO cũng khuyến cáo tương tự: ưu tiên người nguy cơ cao hoặc có triệu chứng nặng.
Vì sao có “mốc 48 giờ”
CDC cho biết thuốc kháng virus cúm hiệu quả nhất khi bắt đầu trong vòng 2 ngày kể từ khi phát bệnh. Với người nguy cơ cao hoặc đang nằm viện, bác sĩ vẫn có thể chỉ định muộn hơn vì vẫn có lợi. Điều này có nghĩa là: nếu nhà bạn có người thuộc nhóm nguy cơ, hãy đi khám sớm thay vì tự mua thuốc ở nhà và chờ xem.
Uống phòng có được không
Không nên. Hướng dẫn của Bộ Y tế chỉ đặt vấn đề dùng thuốc dự phòng cho người bệnh đang nằm viện thuộc nhóm nguy cơ cao, có phơi nhiễm trong vòng 2 ngày, và do bác sĩ quyết định. Mua Tamiflu về uống phòng cho cả nhà vừa không đúng chỉ định, vừa góp phần gây khan hiếm thuốc cho người thực sự cần, vừa có nguy cơ làm virus kém nhạy với thuốc.
Tác dụng phụ cần biết
Tác dụng phụ hay gặp nhất của oseltamivir là buồn nôn và nôn. Hiếm gặp hơn, CDC ghi nhận các biểu hiện như ảo giác, lú lẫn, co giật, đặc biệt cần theo dõi ở trẻ em. Nếu con đang dùng thuốc theo đơn mà có biểu hiện bất thường về hành vi, hãy liên hệ bác sĩ ngay.
Chăm sóc tại nhà đúng cách
Với đa số trường hợp nhẹ, chăm sóc tại nhà là đủ. Hướng dẫn của Bộ Y tế tập trung vào mấy việc sau:
- Nghỉ ngơi thật sự. Không cố đi làm, không cố “đổ mồ hôi cho nhanh khỏi”. Ngủ đủ giúp cơ thể hồi phục; nếu khó ngủ khi ốm, xem thêm cách giữ vệ sinh giấc ngủ.
- Bù nước và điện giải. Sốt làm mất nước nhanh. Uống nước, nước cháo, súp, oresol pha đúng hướng dẫn trên gói.
- Ăn đủ chất, dễ tiêu. Cháo, súp, trái cây mềm. Không cần kiêng khem quá mức.
- Hạ sốt đúng cách. Dùng thuốc hạ sốt giảm đau theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ và đúng liều theo cân nặng ghi trên nhãn. Không dùng thuốc có chứa aspirin cho trẻ em và thanh thiếu niên vì nguy cơ hội chứng Reye, một biến chứng hiếm nhưng nguy hiểm.
- Không dùng kháng sinh. Cúm do virus gây ra, kháng sinh không có tác dụng với virus. Bộ Y tế không khuyến cáo dùng kháng sinh cho cúm nhẹ. Kháng sinh chỉ dùng khi bác sĩ xác định có bội nhiễm vi khuẩn.
- Theo dõi hằng ngày. Đo nhiệt độ sáng và tối, để ý nhịp thở, lượng nước uống vào và số lần đi tiểu, đối chiếu với danh sách dấu hiệu nặng ở trên.
Chống lây trong nhà và nơi làm việc
Một người mắc cúm có thể khiến cả nhà, cả phòng ban nghỉ ốm theo. Vài thói quen đơn giản giúp chặn chuỗi lây:
- Đeo khẩu trang khi đang có triệu chứng và khi tiếp xúc với người khác, nhất là người già và trẻ nhỏ trong nhà. Bộ Y tế cũng khuyến cáo đeo khẩu trang ở cơ sở y tế, phương tiện công cộng và nơi đông người.
- Che miệng mũi khi ho, hắt hơi bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay, bỏ khăn giấy vào thùng rác có nắp.
- Rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, hạn chế đưa tay lên mắt, mũi, miệng.
- Mở cửa cho thông thoáng. Phòng kín, máy lạnh chạy cả ngày là môi trường lý tưởng cho virus hô hấp. Nếu nhà ở chung cư ít gió, có thể tham khảo cách cải thiện chất lượng không khí trong nhà.
- Lau các bề mặt hay chạm: tay nắm cửa, điều khiển, điện thoại, bàn phím dùng chung.
- Cho người bệnh ngủ riêng nếu nhà đủ chỗ, tránh dùng chung cốc, khăn mặt.
Khi nào đi làm, đi học lại? Theo hướng dẫn hiện hành của CDC, người bệnh nên ở nhà cho đến khi triệu chứng đã đỡ rõ và hết sốt ít nhất 24 giờ mà không cần dùng thuốc hạ sốt. Trong 5 ngày tiếp theo, vẫn nên đeo khẩu trang, rửa tay thường xuyên và giữ khoảng cách với người khác. Bệnh viện Nhi đồng 2 dùng cùng tiêu chí này khi tư vấn cho trẻ đi học lại. Dân văn phòng muốn giữ sức đề kháng ổn định quanh năm có thể xem thêm cẩm nang sức khỏe dân văn phòng.
Vắc xin cúm nên tiêm lúc nào
Tiêm vắc xin hằng năm là biện pháp phòng cúm được WHO khuyến cáo, và bác sĩ các bệnh viện tuyến trung ương cũng khuyên duy trì đều đặn mỗi năm. Vài điểm cần biết:
- Ai nên ưu tiên: WHO khuyến cáo ưu tiên phụ nữ mang thai, trẻ từ 6 tháng đến 5 tuổi, người trên 65 tuổi, người có bệnh mạn tính và nhân viên y tế. CDC khuyến cáo rộng hơn: mọi người từ 6 tháng tuổi trở lên.
- Bao lâu có tác dụng: cơ thể cần khoảng 2 tuần sau tiêm để tạo kháng thể, nên tiêm càng sớm trong mùa càng tốt.
- Vì sao phải tiêm mỗi năm: virus cúm thay đổi liên tục và miễn dịch giảm dần sau 6–12 tháng. WHO cập nhật thành phần vắc xin hằng năm; vắc xin mùa 2026–2027 cho Bắc bán cầu gồm chủng A(H1N1)pdm09, A(H3N2) và cúm B dòng Victoria.
- Chi phí tham khảo: theo bảng giá VNVC áp dụng từ 26/9/2026, mỗi mũi vắc xin cúm khoảng 315.000–356.000 đồng tùy loại (Ivacflu-S sản xuất trong nước có giá thấp nhất). Giá có thể khác ở cơ sở tiêm chủng khác.
Tiêm vắc xin không đảm bảo 100% không mắc cúm, nhưng giúp giảm đáng kể nguy cơ bệnh nặng và nhập viện, đặc biệt quan trọng với người già và trẻ nhỏ.
Câu hỏi thường gặp
Cúm A có tự khỏi không?
Với người khỏe mạnh, phần lớn trường hợp cúm A tự khỏi sau khoảng một tuần, sốt thường hết sau 3–5 ngày. Việc của bạn là chăm sóc tại nhà đúng cách và theo dõi dấu hiệu nặng. Người thuộc nhóm nguy cơ nên đi khám sớm thay vì chờ tự khỏi.
Có cần xét nghiệm cúm A không?
Không phải ai cũng cần. Với người khỏe mạnh triệu chứng nhẹ, kết quả xét nghiệm thường không làm thay đổi cách chăm sóc tại nhà. Với người thuộc nhóm nguy cơ hoặc có dấu hiệu nặng, xét nghiệm sớm giúp bác sĩ quyết định có dùng thuốc kháng virus hay không, và phân biệt với COVID-19 hay bệnh khác.
Bị cúm A bao lâu thì hết lây?
Người bệnh lây mạnh nhất trong 3 ngày đầu và thường còn lây đến 5–7 ngày sau khi phát bệnh. Trẻ nhỏ và người suy giảm miễn dịch có thể lây lâu hơn. Mốc thực tế để quay lại làm việc là hết sốt ít nhất 24 giờ không cần thuốc hạ sốt, sau đó tiếp tục đeo khẩu trang thêm 5 ngày.
Uống kháng sinh có giúp khỏi cúm nhanh hơn không?
Không. Kháng sinh chỉ diệt vi khuẩn, không có tác dụng với virus cúm. Dùng kháng sinh khi không cần thiết còn gây tác dụng phụ và làm tăng tình trạng kháng thuốc. Bác sĩ chỉ kê kháng sinh khi xác định có bội nhiễm vi khuẩn, ví dụ viêm phổi do vi khuẩn sau cúm.
Phụ nữ mang thai bị cúm thì sao?
Phụ nữ mang thai, nhất là 3 tháng cuối, thuộc nhóm nguy cơ diễn biến nặng theo hướng dẫn của Bộ Y tế. Khi có sốt, đau mỏi người đột ngột, mẹ bầu nên đi khám sớm để bác sĩ đánh giá, không tự dùng thuốc ở nhà.
Đã tiêm vắc xin rồi sao vẫn bị cúm?
Vắc xin giảm nguy cơ mắc và đặc biệt giảm nguy cơ bệnh nặng, nhưng không bảo vệ tuyệt đối. Bạn cũng có thể mắc một chủng không nằm trong vắc xin, hoặc mắc trong 2 tuần đầu khi cơ thể chưa kịp tạo kháng thể. Người đã tiêm nếu mắc thường có triệu chứng nhẹ hơn.
Năm ngoái bị cúm A rồi, năm nay có bị lại không?
Có thể. Virus cúm thay đổi liên tục và có nhiều chủng khác nhau, miễn dịch sau khi mắc hoặc sau tiêm cũng giảm dần theo thời gian. Đó là lý do khuyến cáo tiêm vắc xin nhắc lại mỗi năm.
Trẻ bị cúm có nên cho đi học không?
Không nên cho đi học khi trẻ còn sốt. Trẻ có thể đi học lại khi đã hết sốt ít nhất 24 giờ mà không cần thuốc hạ sốt và triệu chứng đã đỡ rõ. Giữ trẻ ở nhà vừa giúp trẻ hồi phục, vừa giảm lây cho các bạn cùng lớp.
Kết luận
Cúm A mùa này đang tăng nhanh nhưng không phải lý do để hoảng loạn. Với đa số người khỏe mạnh, cúm là một tuần mệt mỏi rồi qua. Điều quan trọng là nhận ra ai trong nhà thuộc nhóm nguy cơ, thuộc lòng các dấu hiệu chuyển nặng để đi viện kịp thời, và tránh ba sai lầm phổ biến nhất: tự mua Tamiflu, tự uống kháng sinh, cho trẻ dùng aspirin.
Nếu nhà bạn có người già, trẻ nhỏ hoặc mẹ bầu, đây cũng là thời điểm hợp lý để tiêm vắc xin cúm cho cả nhà và rà lại lịch khám sức khỏe định kỳ. Muốn chủ động hơn về chi phí khi phải nằm viện, bạn có thể đọc thêm về bảo hiểm sức khỏe tư nhân và cách tăng đề kháng mùa giao mùa.
Nguồn tham khảo
- Báo Sức khỏe và Đời sống (Bộ Y tế), Cúm A tăng nhanh, các tỉnh phía Bắc có nguy cơ bước vào đợt gia tăng mới, 7/10/2026.
- Báo Nhân Dân, Ca mắc cúm mùa có xu hướng tăng, Bộ Y tế khuyến cáo phòng bệnh, 1/10/2026.
- Báo Tin tức (TTXVN), Chặn nguy cơ cúm A lây lan, 12/10/2026.
- Báo Sài Gòn Giải Phóng, Nhiều trường hợp nhiễm cúm A diễn biến nặng, 12/10/2026.
- Bộ Y tế, Quyết định 1840/QĐ-BYT ngày 3/6/2025 ban hành Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị cúm mùa.
- WHO, Influenza (seasonal) fact sheet và khuyến cáo thành phần vắc xin cúm mùa 2026–2027.
- CDC Hoa Kỳ, Flu signs and symptoms, Flu antiviral drugs, How flu spreads.